Tofo, Vilanculos en Bazaruto: wat je moet weten

Tofo, Vilanculos en de Bazaruto-archipel zijn de bekendste strandbestemmingen van Mozambique. Ze liggen alle drie in de provincie Inhambane, aan de Indische Oceaan: Tofo voor wie wil duiken en surfen, Vilanculos voor wie wil varen, en de vijf eilanden van Bazaruto daar vlak voor de kust. Eerst dit: wij waren er niet. Onze reis in mei 2026 bleef in het zuiden, en Tofo ging op het laatste moment uit het plan. Voor deze gids legden we in november 2026 tientallen Engelstalige reisgidsen, blogs, duikscholen en nieuwssites naast elkaar. Wat hier staat, is waar ze het over eens zijn. Waar ze elkaar tegenspreken, zeggen we dat erbij.

Laatste update: november 2026

Tofo, Vilanculos en Bazaruto in het kort

• Tofo: klein stranddorp op een halfuur van de stad Inhambane. Duiken, oceaansafari’s met walvishaaien en manta’s, surfen en een backpackersfeer.

• Vilanculos: rustiger en meer uitgestrekt, met een luchthaven. Je komt hier voor de boottochten naar de eilanden.

• Bazaruto: nationaal park sinds 1971, vijf eilanden, hoge duinen, Two Mile Reef en de laatste doejongs van Oost-Afrika.

• Afstanden: Maputo naar Tofo zes tot acht uur rijden, Maputo naar Vilanculos 700 tot 750 kilometer of negen tot twaalf uur, Tofo naar Vilanculos ongeveer vijf uur.

• Beste periode: mei tot oktober. Droog, koeler en het seizoen van de bultruggen.

• Hoe lang: drie tot vier nachten in Vilanculos, minstens een paar dagen in Tofo, een week of meer als je komt duiken.

Waarom wij er niet geraakten

Tofo stond in ons eerste plan. We schrapten het in de weken voor vertrek, omdat diesel toen moeilijk te krijgen was en het een lange rit is, heen en nog eens terug. In de plaats bleven we langer in het zuiden, in Ponta do Ouro, Maputo National Park en Machangulo.

Dat is ook de raad voor wie twee weken heeft: kies. Het zuiden rond Maputo en de kust van Inhambane zijn elk een reis op zich. Onze route staat in Mozambique vakantie: het zuiden in twee weken.

Tofo: duiken, walvishaaien en surfen

Walvishaaien, manta’s en bultruggen

Tofo is beroemd om zijn grote zeedieren. Walvishaaien en mantaroggen zitten er het hele jaar, en elke duikschool zegt er eerlijk bij dat niemand ze kan beloven. Over het beste seizoen voor walvishaaien zijn de bronnen het niet eens: de ene zegt oktober tot maart, de andere mei tot juli, en twee duikscholen zeggen dat er geen betrouwbaar seizoen is. Eén duikschool ziet manta’s op ongeveer 15 procent van haar diepe duiken.

De Marine Megafauna Foundation, die hier al twintig jaar onderzoek doet, meldde eind 2025 dat het aantal waarnemingen van walvishaaien bij Tofo in vijftien jaar met 87 procent gedaald is. Reken er dus niet op. Bultruggen zijn wel een zekerheid in het seizoen: ze trekken voorbij van juni tot oktober of november, met een piek in augustus en september, en je bekijkt ze vanop de boot.

Wie niet duikt, gaat mee op een oceaansafari: een tocht van ongeveer twee uur met een boot en een snorkel. De prijzen die we zagen, liggen rond 55 dollar of euro per persoon.

Duiken in Tofo

De bekende duikplekken liggen diep, op 20 tot 30 meter, en vragen een brevet voor gevorderden: Manta Reef (19 tot 26 meter), Giant’s Castle (25 tot 30), The Office (21 tot 26), Reggies en Amazon. Voor beginners zijn er ondiepere riffen als Clownfish Reef (5 tot 10 meter), Salon (12 tot 16) en Mike’s Cupboard (14 tot 17). Het water is ongeveer 28 graden van december tot april en 18 tot 20 graden van juni tot oktober. Het zicht is volgens één duikschool het best van december tot juni, 20 tot 30 meter, en het zwakst van juli tot september.

Surfen in Tofinho

Het strand van Tofo zelf heeft een zachte golf voor beginners. De echte golf breekt in Tofinho, een halfuur wandelen naar het zuiden: een rechtse golf over rif, voor wie al kan surfen. De beste maanden zijn mei tot september.

Hoe kom je in Tofo?

Over de weg volg je de EN1 van Maputo naar het noorden. De bronnen geven zes tot acht uur met de wagen en acht tot twaalf uur met de bus, die voor zonsopgang uit Maputo vertrekt. In Inhambane stap je over op een chapa, een minibusje. Voor de EN1 en het dorp heb je geen 4×4 nodig, voor zijwegen en stranden wel. De nationale maatschappij LAM vliegt van Maputo naar Inhambane, maar paste haar vluchten in april 2026 aan: kijk het schema na voor je boekt.

Twee dingen om te weten. In het dorp is geen bankautomaat: de dichtste staat op ongeveer vijf kilometer, dus neem cash mee. En wandel ‘s avonds niet over het onverlichte strand.

Vilanculos: de poort naar de eilanden

Vilanculos, of Vilankulo, ligt 700 tot 750 kilometer ten noorden van Maputo. Je verlaat de EN1 in Pambara, 18 kilometer voor de stad. De reisgidsen zijn eensgezind over de sfeer: rustiger, vlakker en meer uitgespreid dan Tofo, met dagen die om de boot draaien. Het centrum is klein en te voet te doen, met de markt een eind van het strand.

Het getij bepaalt hier alles. Bij eb trekt de zee honderden meters terug en liggen de dhows, de houten zeilboten van deze kust, droog op het zand. Zwemmen doe je bij vloed, en het vertrekuur van de boten schuift elke dag mee. Verder noemen de bronnen kitesurfen in de ondiepe baai, paardrijden op het strand en vissen op zwarte marlijn van oktober tot januari.

Hoe kom je in Vilanculos?

Vliegen is het eenvoudigst. De luchthaven ligt op enkele kilometers van de stad. Airlink vliegt rechtstreeks vanuit Johannesburg en LAM vanuit Maputo, in een uur tot een uur en drie kwartier. Hoe vaak, vonden we voor 2026 nergens betrouwbaar terug.

Over de weg is het een volle dag: negen tot twaalf uur, afhankelijk van de bron. De EN1 is geasfalteerd maar zit vol putten, het ergst tussen Xai-Xai en Vilanculos, en iedereen raadt af om in het donker te rijden. De bus vertrekt rond 4 of 5 uur ‘s ochtends uit Maputo en kost 1.500 tot 1.800 meticais. Vanuit Tofo is het ongeveer vijf uur met de bus of chapa via Maxixe.

Wat kost een dag op het water?

• Dagtocht met een dhow: 40 tot 80 dollar per persoon, met snorkelen en een lunch van vis en zeevruchten. Eén gids noemt 80 tot 130 dollar.

• Dagtocht met een speedboot: 80 tot 120 dollar.

• Twee duiken op Two Mile Reef: 120 tot 160 dollar.

• Bed in een slaapzaal: 10 tot 18 dollar.

Dat zijn richtprijzen uit 2026. Vraag altijd of de toegang tot het park inbegrepen is.

De Bazaruto-archipel

Het nationaal park van de Bazaruto-archipel is beschermd sinds 1971 en is daarmee het oudste zeepark van Mozambique. De meeste bronnen geven 1.430 vierkante kilometer. Het telt vijf eilanden: Bazaruto, Benguerra, Magaruque, Santa Carolina en Bangué. Op drie ervan wonen samen 6.000 tot 7.000 mensen. Sinds eind 2017 beheert de natuurorganisatie African Parks het park samen met de Mozambikaanse overheid, voor 25 jaar.

• Bazaruto: het grootste eiland, 37 kilometer lang, met de hoge zandduinen aan de oostkant. Je beklimt ze bij Ponta Dundo.

• Benguerra: het tweede grootste, met de meeste lodges.

• Magaruque: het dichtst bij Vilanculos en daarom de goedkoopste dagtocht.

• Santa Carolina: drie kilometer op een halve, ook Paradise Island genoemd, met de ruïne van een oud hotel.

• Bangué: onbewoond, enkel als dagtocht.

Tussen Bazaruto en Benguerra ligt Two Mile Reef, de plek waar bijna elke snorkel- en duiktocht stopt.

Doejongs en andere dieren

Bazaruto is de laatste plek in Oost-Afrika waar een levensvatbare groep doejongs leeft, zeekoeien die op zeegras grazen. Over het aantal lopen de cijfers uiteen, van ongeveer 120 tot 350, en sinds eind 2022 staat deze groep als ernstig bedreigd op de rode lijst. In 2024 kregen twaalf dieren een zender. Een doejong zien is zeldzaam: drie bronnen zeggen het met zoveel woorden.

Wat je vaker ziet: dolfijnen, schildpadden (vijf soorten, ze nestelen van november tot maart) en van juli tot oktober bultruggen. In de zoetwatermeren op Bazaruto en Benguerra leven nijlkrokodillen.

Dagtocht of slapen op een eiland?

De meeste reizigers logeren in Vilanculos en varen voor een dag uit, naar één of twee eilanden. Met een speedboot ben je er in een halfuur tot een uur, met een dhow in anderhalf tot twee uur of meer.

Slapen op de eilanden kan in een handvol lodges, en dat zijn dure adressen. De prijzen die we voor 2026 op hun eigen pagina’s of bij verkopers zagen: Azura Marlin Beach vanaf 775 dollar per persoon per nacht, Benguerra Island Lodge van &Beyond vanaf 1.080 dollar en Azura Benguerra vanaf ongeveer 1.150 dollar. Verder zijn er Anantara Bazaruto en Kisawa Sanctuary. Je komt er met een speedboot of een helikopter vanuit Vilanculos.

De toegang tot het park is het enige cijfer waar geen enkele bron uitsluitsel over geeft. We lazen 10 tot 15 dollar per persoon, cash te betalen, en elders dat het in de prijs van de tocht zit. Vraag het na bij het boeken.

Beste reistijd, cyclonen en veiligheid

Mei tot oktober is voor de hele kust de beste periode: droog, minder heet en met bultruggen. Voor boottochten naar de eilanden worden september en oktober het vaakst genoemd. Van december tot maart is het heet en vochtig, en kunnen bootdagen wegvallen.

Het risico hier is het weer. Het cycloonseizoen loopt volgens de strengste bron van november tot april, met de piek in februari. In maart 2024 kwam de cycloon Filipo aan land bij Vilanculos: 15 vakantieverblijven vernield en 135 beschadigd. In januari 2026 sneden overstromingen de EN1 op zes plaatsen door, en in februari 2026 trok de cycloon Gezani over de provincie, met vier doden. In juni 2026 was de weg volgens een reisupdate weer open, met werken. Reis je tussen december en april, volg dan de weerberichten en neem een verzekering die annuleren dekt.

Voor de provincie Inhambane geldt geen negatief reisadvies. Buitenlandse Zaken raadt enkel het noorden af, en het Britse advies doet hetzelfde. Wat de bronnen wel herhalen: kleine diefstal op het strand, niet in het donker over het strand of de strandweg wandelen, en niet ‘s nachts rijden.

Past het in je reis?

• Twee weken, met de wagen: kies het zuiden of Inhambane. Allebei wordt vooral rijden.

• Twee weken, met een binnenlandse vlucht: een week zuiden en een week Vilanculos en Bazaruto kan, als je van Maputo naar Vilanculos vliegt.

• Drie weken: Maputo, Tofo, Vilanculos en terug is haalbaar over de weg, met Tofo als tussenstop op de heenweg.

• Vanuit Zuid-Afrika: de rechtstreekse vlucht van Johannesburg naar Vilanculos maakt van Bazaruto een strandweek na een safari.

Praktisch

• Geld: in Vilanculos zijn er bankautomaten, en Visa werkt er beter dan Mastercard. In Tofo is er geen: neem cash mee.

• Rijden: enkel overdag, en reken op politiecontroles. Tank waar je kan, want de bevoorrading is onzeker. In juni 2026 stonden er opnieuw rijen aan de pompen in Maputo.

• Malaria: hoog risico in het hele land volgens Wanda. Bespreek tabletten met je arts.

• Visum: Belgen en Nederlanders hebben tot 30 dagen geen visum nodig, wel vooraf een reistoelating via evisa.gov.mz.

• Drukte: juli, Pasen en december tot begin januari.

• Meer Mozambique: wat we zelf zagen, staat op onze pagina over Mozambique.

Veelgestelde vragen over Tofo, Vilanculos en Bazaruto

Wat is het verschil tussen Tofo en Vilanculos?

Tofo is een klein, levendig dorp voor duikers, surfers en backpackers. Vilanculos is rustiger en meer uitgestrekt, en je komt er vooral voor de boottochten naar de Bazaruto-archipel.

Hoe ver is Tofo van Maputo?

Zes tot acht uur rijden over de EN1, of acht tot twaalf uur met de bus. Tofo ligt op een halfuur van de stad Inhambane.

Wanneer zie je walvishaaien in Tofo?

Ze zitten er het hele jaar, maar niemand kan ze beloven, en de bronnen zijn het niet eens over een beste seizoen. Het aantal waarnemingen daalde in vijftien jaar met 87 procent.

Hoe kom je in Vilanculos?

Met het vliegtuig vanuit Johannesburg (Airlink) of Maputo (LAM), of over de weg: 700 tot 750 kilometer vanaf Maputo, negen tot twaalf uur.

Kan je Bazaruto bezoeken als dagtocht?

Ja. Vanuit Vilanculos varen dhows en speedboten elke dag naar de eilanden. Een dagtocht kost 40 tot 120 dollar per persoon, afhankelijk van de boot.

Zie je doejongs in Bazaruto?

Zelden. Er leven er naar schatting 120 tot 350 in het park, en de meeste bezoekers zien er geen.

Wat is de beste reistijd voor Tofo, Vilanculos en Bazaruto?

Mei tot oktober: droog en met bultruggen van juni of juli tot oktober. Het cycloonseizoen loopt van november tot april.

Wat wij wel zagen

• Maputo National Park: safari aan zee

• White Pearl Resorts in Ponta Mamoli

• Machangulo Beach Lodge en Inhaca

• Ponta do Ouro: dolfijnen, duiken en surfen

• Zanzibar: van luierende hangmat naar huilende hyena’s